Trong thị trường phỉ thúy, vẻ ngoài của một chiếc vòng không thể được sử dụng làm căn cứ duy nhất để đánh giá chất lượng và giá trị.
Màu sắc, độ trong, độ bóng và cảm giác thị giác chỉ phản ánh một phần đặc điểm của sản phẩm. Một yếu tố quan trọng cần được xác định trước tiên là tình trạng xử lý của vật liệu.
Theo cách phân loại thương mại được các tổ chức ngọc học quốc tế sử dụng để giải thích cho người tiêu dùng, phỉ thúy A là jadeite có màu tự nhiên và không trải qua các xử lý nhằm thay đổi cấu trúc hoặc màu sắc, ngoài những bước hoàn thiện thông thường như đánh bóng và phủ sáp.
Phỉ thúy B là jadeite đã được xử lý tẩy hóa học rồi ngâm tẩm polymer. Phỉ thúy C là jadeite được nhuộm màu. B+C là cách gọi phổ biến đối với vật liệu kết hợp các phương pháp xử lý của B và C.
Điều quan trọng cần hiểu là phỉ thúy B hoặc B+C vẫn có thể chứa khoáng vật jadeite thật.
Việc gọi B hoặc B+C không có nghĩa vật liệu đó là đá giả.
Sự khác biệt nằm ở chỗ vật liệu đã bị can thiệp đáng kể bằng các phương pháp hóa học, polymer và hoặc chất màu.
Vì vậy, khi đánh giá giá trị, độ ổn định và mục đích sử dụng, không thể xem B hoặc B+C tương đương với phỉ thúy A chưa xử lý.
Bản chất của quá trình xử lý B
Xử lý B thường gồm hai giai đoạn chính.
Trước tiên, vật liệu được tẩy bằng hóa chất nhằm loại bỏ một số thành phần làm ảnh hưởng đến màu sắc và độ trong, đặc biệt là các vật chất nằm trong khe nứt hoặc vùng ranh giới giữa các hạt.
Sau quá trình tẩy, vật liệu có thể xuất hiện các khoảng trống hoặc trở nên xốp hơn.
Tiếp đó, polymer được đưa vào vật liệu nhằm lấp các khoảng trống và cải thiện vẻ ngoài.
Các nghiên cứu của Viện Đá quý Hoa Kỳ cho thấy quá trình tẩy có thể làm thay đổi cấu trúc vi mô của jadeite, khiến một số vật liệu trở nên xốp hơn và dễ tổn thương hơn dọc theo các khe nứt. Việc ngâm polymer được sử dụng nhằm cải thiện vẻ ngoài và khôi phục một phần đặc tính cơ học của vật liệu sau xử lý.
Điểm cần nhấn mạnh là vấn đề không nằm ở việc chỉ nhìn thấy một chiếc vòng sáng và trong hơn rồi kết luận rằng chất lượng tự nhiên của nó tốt hơn.
Sau quá trình xử lý, vẻ ngoài của chiếc vòng là kết quả của cả vật liệu jadeite ban đầu và những tác động nhân tạo được thực hiện sau đó.
B+C và vấn đề màu nhân tạo
Trong trường hợp B+C, ngoài tẩy và ngâm polymer, vật liệu còn được nhuộm màu.
Mục đích của nhuộm màu là tạo thêm màu hoặc làm màu hiện có trở nên đậm và đồng đều hơn.
Điều này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với người mua bởi màu sắc là một trong những yếu tố dễ tạo ấn tượng mạnh nhất khi nhìn vào phỉ thúy.
Một chiếc vòng có màu xanh rất nổi bật, màu tím rõ hoặc màu sắc phân bố đẹp không thể chỉ dựa vào mắt thường để kết luận rằng toàn bộ màu đó là màu tự nhiên.
Đối với người muốn sở hữu phỉ thúy có giá trị tự nhiên và có khả năng sưu tầm lâu dài, tình trạng xử lý phải được xác định trước khi đánh giá màu sắc.Màu đẹp nhưng được tạo ra hoặc tăng cường bằng xử lý không thể được đánh giá theo cùng tiêu chuẩn với màu tự nhiên.
Vì sao không nên xem B tương đương với A?
Đây là vấn đề cốt lõi của việc đánh giá phỉ thúy.
Phỉ thúy A phản ánh tương đối trực tiếp những đặc điểm mà vật liệu hình thành trong tự nhiên vốn có.
Nó có thể có màu nhạt, nhiều bông, có vân, độ trong vừa phải hoặc tồn tại những đặc điểm tự nhiên khác.
Những đặc điểm này không đồng nghĩa với việc vật liệu kém chất lượng; chúng cần được đánh giá cùng với cấu trúc, màu sắc, độ trong, độ hoàn chỉnh và chất lượng chế tác.
Trong khi đó, B đã trải qua quá trình tẩy và ngâm polymer. Vật liệu ban đầu đã bị tác động và vẻ ngoài sau cùng phụ thuộc một phần vào quá trình xử lý.
Vì vậy, không thể chỉ nhìn thấy một chiếc B trong hơn rồi kết luận rằng nó tốt hơn một chiếc A có độ trong thấp hơn.
Độ trong cao sau xử lý không đồng nghĩa với chất lượng tự nhiên cao.
Màu sắc nổi bật sau xử lý không đồng nghĩa với màu tự nhiên có giá trị cao.
Bề mặt bóng đẹp sau xử lý không đồng nghĩa với cấu trúc bên trong còn nguyên trạng như vật liệu tự nhiên.
Có phải phỉ thúy A luôn đắt tiền?
Không.
Đây là một nhận thức mà người tiêu dùng cần đặc biệt điều chỉnh.
Chữ A chủ yếu phản ánh tình trạng xử lý, không phải một mức giá cố định.
Không phải tất cả phỉ thúy A đều thuộc phân khúc cao cấp.
Thị trường A có rất nhiều cấp độ chất lượng và giá thành.
Một chiếc A có thể có màu nhạt, độ trong vừa phải, nhiều bông hoặc cấu trúc không hoàn hảo và vẫn có mức giá phù hợp với người mới bắt đầu.
Ngược lại, một chiếc B hoặc B+C có thể được xử lý để tạo vẻ ngoài rất trong, màu sắc nổi bật và hấp dẫn hơn với mức giá thấp hơn so với một chiếc A có ngoại hình tương tự.
Vì vậy, người mua không nên đặt câu hỏi: “B có đẹp hơn A không?”
Câu hỏi hợp lý hơn là: “Với số tiền mình có, mình có thể lựa chọn một chiếc A phù hợp hay không?”
Nếu có, người tiêu dùng hoàn toàn có thể lựa chọn một chiếc A có chất lượng vừa với ngân sách thay vì cố gắng mua B hoặc B+C chỉ vì muốn có vẻ ngoài trong và màu sắc nổi bật.
Vấn đề về độ ổn định và bảo quản
Một trong những lý do cần thận trọng với phỉ thúy B và B+C là sản phẩm đã trải qua nhiều bước xử lý và do đó cần được đánh giá khác với jadeite chưa xử lý.
GIA lưu ý rằng jadeite đã tẩy có thể trở nên xốp hơn và dễ hấp thụ dầu của người sử dụng cũng như một số chất lỏng khác.
Tình trạng này có liên quan trực tiếp đến những thay đổi cấu trúc xảy ra trong quá trình tẩy.
Vì vậy, một chiếc vòng B hoặc B+C không nên được mặc định là có độ ổn định và yêu cầu chăm sóc hoàn toàn giống một chiếc A chưa xử lý.
Vấn đề sức khỏe cần được nhìn nhận theo nguyên tắc thận trọng
“Chưa chứng minh được nguy hiểm” không đồng nghĩa với “đã chứng minh an toàn”.
Đối với một sản phẩm đã trải qua tẩy hóa học, ngâm polymer và có thể nhuộm màu, nếu người mua không biết chính xác loại polymer, chất màu và quy trình xử lý đã sử dụng thì không nên mặc định rằng sản phẩm có cùng đặc tính với vật liệu tự nhiên chưa xử lý.
Vật liệu đã bị biến đổi về cấu trúc và được bổ sung vật liệu xử lý, trong khi thành phần cụ thể của từng sản phẩm có thể không được người mua biết rõ.
Vì sao người tiêu dùng không nên ưu tiên B nếu A phù hợp ngân sách?
Hãy sở hữu phỉ thúy có tình trạng tự nhiên rõ ràng, sử dụng lâu dài và có giá trị truyền thừa
Người tiêu dùng không cần phải mua một chiếc B+C có vẻ ngoài trong hơn chỉ để có cảm giác rằng mình đang sở hữu một chiếc vòng “cao cấp”.
Một chiếc A có màu vừa phải, độ trong vừa phải và có những đặc điểm tự nhiên hoàn toàn có thể là lựa chọn hợp lý hơn một chiếc B+C có vẻ ngoài bắt mắt nhưng đã trải qua nhiều bước xử lý.
Giá trị của phỉ thúy không chỉ nằm ở việc nó nhìn đẹp đến mức nào tại thời điểm mua.
Giá trị còn liên quan đến bản chất vật liệu, tình trạng xử lý, chất lượng cấu trúc, màu sắc, độ trong, độ hoàn chỉnh, chất lượng chế tác, nguồn gốc thông tin và khả năng kiểm chứng.
Người tiêu dùng cần thay đổi thứ tự đánh giá
Khi mua vòng phỉ thúy, không nên bắt đầu bằng câu hỏi “màu này có đẹp không?”
Thứ tự hợp lý hơn là:
Trước tiên xác định đó có phải jadeite hay không.
Tiếp theo xác định tình trạng xử lý.
Sau đó đánh giá cấu trúc, độ trong, màu sắc, sự phân bố màu, độ hoàn chỉnh và chất lượng chế tác.
Cuối cùng mới đối chiếu với ngân sách, nhu cầu sử dụng và sở thích cá nhân.
Nếu đảo ngược thứ tự và chỉ nhìn vào màu sắc, độ trong và độ bóng, người mua rất dễ bị vẻ ngoài của sản phẩm xử lý dẫn dắt.
Nếu người tiêu dùng liên tục ưu tiên những sản phẩm được xử lý mạnh vì chúng có màu đẹp, độ trong cao và giá thấp, thị trường sẽ có động lực tiếp tục sản xuất và cung cấp những sản phẩm đáp ứng nhu cầu đó.
Do đó, việc người tiêu dùng hiểu rõ về tình trạng xử lý không chỉ bảo vệ lợi ích của từng cá nhân mà còn góp phần định hướng thị trường theo hướng minh bạch hơn.
Quyền được biết của người mua
Người mua hoàn toàn có quyền hỏi người bán:
Sản phẩm có phải jadeite không?
Sản phẩm có qua xử lý không?
Có giấy kiểm định độc lập hay không?
Nếu sản phẩm có giá trị cao, việc yêu cầu kiểm định độc lập là biện pháp phù hợp để giảm rủi ro. Khuyến nghị người mua phỉ thúy có giá trị đáng kể nên xem xét báo cáo từ phòng kiểm định đá quý độc lập có uy tín.
Một chiếc vòng không có thông tin rõ ràng về tình trạng xử lý không nên được định giá như một chiếc A chỉ dựa trên lời giới thiệu của người bán.
Cuối cùng, người tiêu dùng có quyền lựa chọn. Nếu cùng một khoản tiền có thể mua một chiếc A phù hợp thì không nhất thiết phải lựa chọn B chỉ vì B có vẻ ngoài trong hơn hoặc màu sắc nổi bật hơn.
Một thị trường lành mạnh không phải là thị trường bán được nhiều sản phẩm nhất, mà là thị trường trong đó người mua biết rõ mình đang mua gì và trả mức giá tương xứng với bản chất của sản phẩm.
Khi người tiêu dùng hiểu rõ tình trạng xử lý, chủ động hỏi, yêu cầu công khai thông tin và ưu tiên những sản phẩm có nguồn gốc, tình trạng xử lý minh bạch, hành vi tiêu dùng sẽ dần tạo ra tín hiệu cho thị trường. Khi nhu cầu thay đổi, cơ cấu cung ứng cũng có thể thay đổi theo.
“Đừng để vẻ ngoài quyết định thay cho hiểu biết. Hãy xác định tình trạng xử lý trước khi đánh giá giá trị. Nếu có thể lựa chọn một chiếc A phù hợp với ngân sách, người tiêu dùng hoàn toàn có quyền ưu tiên A. Khi người mua biết lựa chọn, thị trường sẽ buộc phải minh bạch hơn.”
[Ruby Stone sưu tầm và tổng hợp]
On Sale
